Niemieckie wojsko po raz pierwszy zbadało przypadki molestowania i przemocy seksualnej, o których nikt oficjalnie nie poinformował. Wyniki są niepokojące: według ministra obrony Borisa Pistoriusa zgłaszana jest tylko od jednej szóstej do jednej trzeciej zdarzeń. Resort zapowiedział plan działań, a politycy opozycji uważają, że to wciąż za mało.

Jak przeprowadzono badanie

Analizę wykonało Centrum Historii Wojskowej i Nauk Społecznych Bundeswehry (ZMSBw). Ankiety rozesłano do 45 tysięcy żołnierzy i żołnierek, odpowiedziało około 18 proc. Do analizy wykorzystano ponad 8100 kwestionariuszy, a wyniki uzupełniono rozmowami indywidualnymi i grupowymi. Według instytutu dane są reprezentatywne w sensie naukowym.

Badanie dotyczyło tzw. ciemnej liczby, czyli przypadków, które nigdy nie trafiają do oficjalnych statystyk.

Co pokazały wyniki

Najczęściej występuje molestowanie słowne. Przynajmniej raz w trakcie służby doświadczyło go 72 proc. kobiet i 31 proc. mężczyzn w mundurze. W ciągu 12 miesięcy poprzedzających ankietę dotyczyło to 38 proc. kobiet i 16 proc. mężczyzn.

• Niechciane zachowania fizyczne zgłosiło 9 proc. kobiet i 3 proc. mężczyzn.
• Przemoc seksualną zadeklarowało po 2 proc. kobiet i mężczyzn.
• Najbardziej narażone są młodsze kobiety o niższych stopniach, a wśród mężczyzn – żołnierze nieheteroseksualni.
• Sprawcami są głównie mężczyźni, a jednostki bojowe nie wyróżniają się statystycznie na tle reszty sił zbrojnych.

Rzadziej problem dotyka kobiety służące w jednostkach, w których kobiet jest więcej niż 15 proc. Najczęstszy powód milczenia to niechęć do zwracania na siebie uwagi. Pistorius wskazał też na brak wiedzy o drogach zgłaszania i, co dla niego kluczowe, brak zaufania do nich.

Plan ministerstwa i krytyka opozycji

Bundeswehra chce lepiej informować, jak i gdzie zgłaszać nadużycia. Poradnia założona na początku listopada ma wkrótce działać całą dobę. Przełożeni przejdą dodatkowe szkolenia, a temat molestowania trafi do programu nauczania na każdym szczeblu. Sposób postępowania ze zgłoszeniami stanie się stałym kryterium oceny dowódców. Minister zapowiedział: „Kto nie daje przykładu, toleruje nadużycia albo nie reaguje na nie konsekwentnie, nie będzie już zajmował stanowiska kierowniczego”.

Zieloni, będący w opozycji, domagają się niezależnego zewnętrznego biura zgłoszeń z uprawnieniami śledczymi i możliwością wszczynania postępowań dyscyplinarnych. Ich zdaniem jest ono potrzebne tam, gdzie przełożeni nie wywiązują się z obowiązków. Pełnomocnik parlamentu ds. sił zbrojnych Henning Otte nazwał wyniki „dramatycznie wysokimi” i wskazał na brak zaufania do struktur wojska.

Impulsem do badania były rosnące liczby zgłoszeń trafiających do poprzedniej pełnomocniczki Evy Högl oraz sprawa pułku spadochroniarzy w Zweibrücken, która wyszła na jaw na początku tego roku.

Co to oznacza dla Polski

Sprawa dotyczy bezpośrednio armii niemieckiej, ale problem nie jest specyficzny dla jednego kraju. Bundeswehra potrzebuje nowych żołnierzy i aktywnie werbuje kobiety, a ich wciąż wyraźnie mniej niż mężczyzn w niemal wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Wyniki badania mogą utrudnić rekrutację.

Z artykułu nie wynika, by podobne badanie prowadzono w Polsce, więc nie da się wprost porównać skali zjawiska. Rosnąca liczba kobiet w armiach państw NATO, także u nas, sprawia jednak, że pytania o zaufanie do procedur zgłaszania i odpowiedzialność dowódców są ważne również dla polskiego wojska.

Źródło: DW – „Bundeswehr study exposes widespread sexual harassment in German military”